ریشه های نگرش سیستمی
انسان به طورذاتی کنجکاواست وازآغازپیدایش خود درباره ی جهان پیرامون خودونقش خود دراین جهانپرسشهایی داشته است ،به مرورکه وقوف اوبرجهان افزایش می یافت،بخش فیزیکی،عینی وخارجی جهان راازدنیای درون خودمتمایزمی ساخت بدین ترتیب دانش فلسفه وفلسفه علم درنظروی مفهوم گسترده تری پیداکرد. فیزیک کلاسیک نیزازاین پس فقط به موجودیت های خارجی یامادی دنیای انسان می پرداخت،این روند با رواج اصول نیوتن-که دیدگاهی جامع ومبتنی برتجربه را ازجهان فیزیکی ارایه داد-به اوج خودرسید.این اصول مذکورمدت زیادی درسطح کلان برتفکرعلمی حاکمیت یافتند.بتدریج دیدگاهی مطرح شد که براساس آن بهتر می شد مسائل را حل کرد-از طریق تقسیم به اجزای تشکیل دهنده-.بدین ترتیب زمینه های علمی متعددی پدیدار شدندواین واقعه سبب ایجاد شکاف بین دانشمندان علوم مختلف شد وانتشاردانش بشری دشوارشد.برخی از پژوهشگران متوجه شدند که مباحث مورد نظر دانشمندان حوزه های مختلف از حیث ماهیت متشابه اند.تلاش برای ظاهر ساختن زمینه های مشترک سبب ایجاد حوزه های میان رشته ای شد.پیدایش حوزه های دوجنبه ای ،راه را برای پژوهش های میان رشته ای هموارساخت.ولی جنبش واقعی مطالعات میان رشته ای هنگامی آغازشد که دانشمندان دریافتند بیشترپدیده های موردنظرآنهاازویژگی های مشترک و نظام مند برخوردارند.به این ترتیب تفکر سیستمی که مبتنی برتجسم ذهنی جهان است زمینه ی حل اینگونه مباحث رافراهم ساخت.
تفکر سیستمی
بین تفکر سیستمی وتفکرتحلیلی تجزیه مدارتفاوت های بسیارزیادی وجود داردوتأکید برتفکرسیستمی،روش قابل اعتمادتری برای شناخت پدیده های پیچیده ومطالعه آنها را ارائه می کند.البته تفکر سیستمی در تضاد با تفکرتحلیلی تجزیه مدار نیست ، درواقع این دوروش مکمل یکدیگرند.
نگرش سیستمی با رشد و توسعه ی دوجنبش جداگانه هویت مستقل پیداکرد:
1-نظریه عمومی سیستم ها
2-علم کنترل ارتباطات( سایبرنتیک)
نظریه عمومی سیستم ها
درسال1945 میلادی یک انجمن پژوهشی تحت رهبری لودینگ ون برتالانفی، بولدینگ ، راپوپورت ، رالف جرارد تشکیل شد.هدف ازاین انجمن توسعه ی آن دسته ازسیستم های نظری است که در بیش از یک بخش سنتی دانش کاربرد دارد.وظایف عمده ی آن شامل: 1-انتقال یافته های یک حوزه به حوزه ی دیگر 2-تشویق به ایجاد وطراحی مدلهای نظری در حوزه های فاقد مدل 3-به حداقل رساندن تکرار و دوباره کاری 4-ایجاد وحدت درمیان علوم
علم کنترل وارتباطات
علم کنترل وارتباطات بربکارگیری تفکر سیستمی،با توجه به مباحث کنترل و ارتباطات تأکید دارد.
طبقه بندی سیستم ها براساس میزان پیچیدگی
بولدینگ سلسله مراتبی را برای طبقه بندی سیستم های گوناگون ارائه داده است.دراین سلسله مراتب،میزان پیچیدگی سیستم های هرسطح،ازسیستم های سطح پیشین بیشتراست وقوانین سطوح پیشین درسطوح بعدی نیز صدق می کند، درحالیکه سطوح بعدی هرکدام ویژگی های خاصی دارند،این سطوح شامل:
1-سطح ساختارهای ایستا 2-سطح سیستم های متحرک ساده
3- سطح سیستم های سایبرنتیکی 4- سطح سیستم های باز،خودکفا
5- سطح سیستم های رستنی 6- سطح سیستم های انسانی
7- سطح سیستم های اجتماعی 8- سطح سیستم های ماوراءالطبیعه
گلسا گلزار
منبع:کتاب تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم(دکتر علی رضائیان)